Collectieve actie door belangenorganisatie: gebundelde krachten, gedeelde kosten!

Streep960x70

De wetgever heeft in artikel 3:305a B.W. belangenorganisaties de mogelijkheid gegeven om claims van benadeelde partijen in één collectieve actie af te wikkelen. Dit houdt in dat de belangenorganisatie tegen de schade veroorzakende partij een procedure voert ten behoeve van de benadeelde partijen. Het kan om enkele tientallen, maar ook om duizenden benadeelden gaan.

Een belangrijke voorwaarde is dat de belangenorganisatie is georganiseerd als vereniging of stichting en volgens haar statuten de belangen van de benadeelde partijen behartigt. Verder dienen de belangen van de benadeelden voldoende gewaarborgd zijn. Bij brancheorganisaties en beroeps- en bedrijfsverenigingen is dit bijna altijd het geval. Zij zijn daarom bij uitstek toegerust om in een collectieve actie voor hun achterban op te komen. Daarnaast bestaat onder omstandigheden de mogelijkheid dat een ad hoc opgerichte belangenorganisatie voor gedupeerden optreedt.

De wet stelt verder als voorwaarde dat de in te stellen vorderingen gelijksoortige belangen van de achterban beschermen. Dat wil zeggen bij de leden van de achterban, de belanghebbenden, dezelfde  belangen geschaad dienen te zijn, zodat de rechter daar een algemene uitspraak over kan doen. In de praktijk kan dat om zeer uiteenlopende situaties gaan. Te denken valt aan benadeling door kartelvorming door leveranciers (bijvoorbeeld een kartel van liftproducenten), de verkoop van gebrekkige financiële producten (bijvoorbeeld rentederivaten), benadeling van franchisenemers door hun franchisegever, onrechtmatig handelen door medicijnproducenten of andere leveranciers van producten of diensten, waardoor (de leden van) een gehele branche kunnen worden getroffen.

In een collectieve actie kunnen allerlei vorderingen worden ingesteld, zoals het vaststellen van de onrechtmatigheid van het handelen, een verbod op bepaald handelen of de vaststelling dat een contractuele verplichting niet is nageleefd. Op dit moment kan nog geen schadevergoeding worden gevorderd, echter er is sinds eind 2016 een wetsvoorstel aanhangig dat beoogt om ook dit mogelijk te maken.

Een gunstige uitspraak heeft voor de belanghebbenden in de regel precedent werking, in die zin dat een rechter geneigd zal zijn een veroordelend vonnis in een collectieve actie te volgen. Om die reden zal een veroordeelde partij sneller geneigd zijn om tot een schikking met benadeelden te komen.

In het verlengde van een collectieve actie kent de wet de mogelijkheid dat de belangenorganisatie een schikking overeenkomt met de schadeveroorzakende partij, waarin afspraken worden gemaakt over schadevergoeding en gerelateerde onderwerpen. Het gerechtshof te Amsterdam kan de schikking op verzoek van beide partijen algemeen verbindend verklaren, zodat belanghebbenden daar rechtstreeks aanspraak op kunnen maken.

Een individuele belanghebbende is overigens niet gebonden aan de uitspraak van de rechter of de algemeen verbindend verklaarde schikking. De belanghebbende behoudt desgewenst de mogelijkheid zelf in rechte voor zijn individuele belangen op te komen (opt out).

Streep960x70

 Voordelen van een collectieve actie

Het voeren van een gerechtelijke procedure kan voor een enkele benadeelde partij een kostbare aangelegenheid zijn. Een collectieve actie biedt de mogelijkheid de kosten (en risico’s) te beperken door deze te delen. De belangenorganisatie kan daar het voortouw in nemen ten behoeve van haar achterban. Een belangrijk voordeel daarbij is dat de belangenorganisatie ten behoeve van de gehele achterban optreedt en daardoor vaak sterker staat dan een enkele benadeelde. Voorts kan een belangenorganisatie vaak meer druk uitoefenen op een schadeveroorzakende partij, dan dat een individuele partij dat kan, juist omdat een uitspraak in een collectieve actie verstrekkende gevolgen voor de schadeveroorzaker kan hebben. Tot slot kan het met het oog op hun relatie met de schadeveroorzakende partij aantrekkelijk zijn dat de belanghebbenden in een collectieve actie anoniem kunnen blijven. De belangenorganisatie procedeert op eigen naam. Zolang de aansprakelijkheid van de schadeveroorzaker niet vaststaat, hoeven de belanghebbenden zich niet bekend te maken en kunnen zij eerst de uitkomst afwachten.

Streep960x70

Voor meer informatie over collectieve actie kunt u contact opnemen met:

Berth Brouwer Advocaat Ondernemingsrecht
Thomas Welschen renteswap5
Annemiek NAss main name 01